Waarom slaap de fundering is van je darmen, hormonen en focus als ondernemer

Podcast #67 | Studio Gezond | [datum van originele publicatie]
Door Claudia Hendriks-Renooij, Orthomoleculair Therapeut & Darmspecialist

Preview: Na 18 uur wakker functioneert je brein zoals na een paar glazen alcohol. Slechte darmen is slechte slaap. Slechte slaap is slechte darmen.

---

De 3 belangrijkste inzichten

Slaap is geen passieve toestand maar de drukste shift die je lichaam draait
Je darmen maken melatonine aan, zonder balans verstoort dit je slaap
Na 18 uur wakker functioneer je zoals na een paar glazen alcohol

---

Slaap is geen tijdverspilling maar pure noodzaak

Ik ga het hebben over een onderwerp waar ik vind dat er eigenlijk toch nog wel weinig aandacht aan wordt besteed. Slaap.

En nee, slaap draait niet alleen om het aantal uren dat je maakt. Dat wordt wel heel vaak gezegd. Slaap acht uur per nacht, want dat is goed.

Het draait niet alleen maar daarom. Eigenlijk is slaap de fundering van alles. Van je gezondheid natuurlijk, maar ook je darmen, je hormonen, je immuunsysteem vallen daar eigenlijk allemaal onder.

En zonder slaap zakt je systeem heel langzaam in. Merken doe je het natuurlijk aan je energie, je prestaties, je focus, je humeur. Maar ook bijvoorbeeld je huid waar je het heel erg aan kan zien. Ook in hoe groot je durft denken in je business bijvoorbeeld.

In deze aflevering neem ik je mee in wat slaap echt is en wat er in je lijf gebeurt als je te weinig slaapt. En vooral hoe je deze vicieuze cirkel kan doorbreken.

Laat me je dit vragen: zie jij slaap nog steeds als tijdverspilling? Dat hoor ik soms ook nog wel eens. Of zie je het echt als luxe of pure noodzaak?

Herken je dit?

• Je slaapt acht uur maar wordt niet uitgerust wakker
• Je wordt rond drie uur ’s nachts wakker met buikpijn
• Je hoofd blijft malen ondanks ontspanning
• Je grijpt naar koffie of suiker om door te kunnen
• Je bent sneller geïrriteerd en mist scherpte
• Je wordt ziek op vakantie in plaats van op te laden

---

Wat slaap echt is

Heel veel mensen denken dat slaap een soort uitknop is. Je ligt daar, ogen dicht, je lijf doet niets.

Maar eigenlijk is dat beeld van slaap totaal niet kloppend. Slaap is zeker geen passieve toestand. Het is misschien wel, denk ik, de drukste shift die je lichaam draait.

Alleen jij merkt er niks van, gelukkig maar ook. Omdat jij lekker veilig in je warme bed ligt.

Wat er gebeurt tijdens je nachtdienst

Zie je het voor je? Slaap alsof je bedrijf ’s nachts wordt overgenomen door een team dat achter de schermen alles op orde brengt. Terwijl jij rust, gebeurt er dit:

Je hersenen ruimen afvalstoffen op
Via het glymfatische systeem. Zie het alsof de schoonmaakploeg de prullenbakken leegt bijvoorbeeld.

Je geheugen en leerprocessen worden geordend
Alsof je boekhouder de administratie bijwerkt.

Je cellen krijgen groeihormonen en herstelhormonen
Pure brandstof eigenlijk om te herstellen en weer sterker terug te komen.

Zelfs je darmen draaien mee in die nachtrust
Want ze krijgen eindelijk rust van alle prikkels die je overdag naar binnen hebt gewerkt. Je eten, je drinken, ook je stress, je emoties. Alleen in de nacht kunnen ze echt opladen.

---

De vier slaapfases: een wandeling door je nachtelijk bedrijf

Stel je voor dat je lichaam ’s nachts door een gebouw wandelt met vier verschillende ruimtes waar je telkens doorheen gaat.

Fase 1: de receptie

Je checkt in. Dat is de overgang van wakker naar slapen. Je lijf ontspant maar je bent nog makkelijk wakker te maken.

Je slaapt eigenlijk heel lichtjes. Misschien hoor je nog wel iets, weet je wat, terwijl je eigenlijk lekker al aan het wegzakken bent.

Fase 2: de lobby

Hier vertraagt alles. Je hartslag zakt, je lichaamstemperatuur daalt en je hersenactiviteit wordt rustiger.

Eigenlijk alsof je even in de wachtruimte zit en je systeem zich klaarmaakt voor het echte werk.

Fase 3: de onderhoudsruimte

Dit is de diepe slaap. En hier werken de monteurs. Je immuunsysteem wordt opgeladen, je cellen worden hersteld, je spieren worden opgebouwd.

Het is eigenlijk de grootste reparatie in je lijf die plaatsvindt.

Fase 4: de directiekamer

Dat is de REM-slaap, zo wordt dat genoemd. Hier zit je brein aan tafel om alle ervaringen van de dag te verwerken.

Je emoties krijgen een plek, je herinneringen worden opgeslagen. Dit is ook de fase waarin je droomt.

Let wel: Ik krijg ook heel vaak te horen, ook van mijn klanten, die kunnen echt haarfijn vertellen wat ze hebben gedroomd. Eigenlijk betekent het dat je dan, je lijf heel erg intensief bezig is met de verwerking van je emoties, van je herinneringen, al dat soort dingen.

Daarom kan het soms heel vol zijn. En daaraan nog extra te werken. Het hoeft niet altijd, maar weet dat als je je dromen kan onthouden, dat je lijf heel erg hard bezig is met de verwerking van alles.

---

Waarom acht uur niet altijd genoeg is

Al die fases maak je meerdere rondes door in dit gebouw. Dus van die receptie naar die lobby, naar die onderhoudsruimte, naar de directiekamer.

Iedere ronde brengt een ander stukje herstel. En je gaat echt een paar keer door dat gebouw heen.

Dat is ook de reden waarom slaap niet alleen over acht uur in je bed liggen gaat. Weet je, je kan acht uur lang blijven hangen in de receptie of misschien in de lobby en toch heel erg moe wakker worden.

De metafoor

Zie het alsof je kantoor wel open is, maar de lampen die branden nog, de computers die staan nog aan. Maar er worden geen facturen verstuurd, geen klanten geholpen en geen plannen gemaakt.

Weet je, je draait wel kosten, maar je boekt geen resultaat. En zo voelt eigenlijk ook slaap zonder diepte en zonder kwaliteit.

Misschien herken jij het wel. Want dat zie ik ook best wel vaak in mijn praktijk terug van klanten die zeggen: ja weet je, ik slaap gewoon acht uur. Sommigen tikken met gemak tien uur aan. Maar ik word toch niet uitgerust wakker.

Dan gaat er iets niet helemaal lekker in die slaapfases. En weet ook dat het hersteld kan worden.

---

Wat er misgaat bij slaaptekort

Misschien denk je wel: weet je, één nachtje kort slapen, dat kan geen kwaad. Dat denk ik echt heel vaak.

Maar na één nacht merk je al het effect. Ga maar eerlijk na.

Na één nacht:

• Je concentratie hapert
• Misschien ben je wel sneller geïrriteerd
• Eerder grijpen naar koffie of zoetigheid doe je om het door te kunnen
• Je humeur kantelt
• Ook voel je dat je scherpte mist

Dat is misschien ook wel echt een van de belangrijkste dingen wat je herkent.

Als het een patroon wordt

Als dit geen incident is, maar een patroon wordt, dan wordt het wel echt een probleem. Een chronisch slaaptekort zet namelijk een kettingreactie in gang.

Je cortisol blijft verhoogd
En je stress die zet eigenlijk continu aan. Dat is echt iets wat je absoluut niet wil hebben.

Je cellen worden minder gevoelig voor insuline
En dat is ook de reden waarom je sneller aankomt, vooral rond je buik. Dus als je daar problemen bij hebt, cortisol speelt daar trouwens ook een hele grote rol in bij buikvet, als je gezond eet.

Laagradige ontstekingsreacties in je hele lichaam
Dat zijn ook die vage klachten die je kan hebben waar niet echt een vinger op te leggen is.

Je herstel vertraagt
Wonden helen gewoon trager, je spieren bouwen ook veel minder snel op.

Je mentale veerkracht daalt
En de kans op angst en depressie neemt daardoor ook toe.

---

De illusie van discipline

Toch hoor ik ook heel veel van mijn klanten zeggen: weet je, ik kan wel door, ik heb discipline.

Ja, eerlijk, dat is geen discipline. Het is eigenlijk gewoon jezelf een beetje voor de gek houden.

De harde waarheid

Wat ook heel vaak wordt onderschat is dat na 18 tot 20 uur wakker zijn, dan functioneren je hersenen hetzelfde als wanneer je een paar glazen alcohol hebt gedronken.

Zou je met een wijntje teveel achter het stuur kruipen of een sales call ingaan? Nee, natuurlijk niet.

Maar dat is eigenlijk wel wat je brein doet na een hele korte nacht. Je gaat door alsof je scherp bent, maar eigenlijk zit je dronken achter je stuur. Zo kan je het eigenlijk wel een beetje gaan vergelijken.

Mijn eigen ervaring

Weet je, ik weet ook hoe verraderlijk dat voelt. Want ik heb zelf ook nachten wakker gelegen. Vooral vroeger met mijn darmklachten lag ik vaak te woelen.

Een onrustige buik had ik, ook die buikkrampen wat ik dan heel erg last van had. En overdag probeerde ik dat altijd te compenseren met discipline. Gewoon doorgaan, je afspraken nakomen, studeren, werken.

Niet klagen maar dragen, weet je wel. Echt dat. Maar ja, ondertussen bouwde ik ook alleen maar uitputting op.

Dacht ik ook vooral dat ik sterk was, omdat ik kon doorzetten. Maar eigenlijk breek je een stukje bij beetje af. En ja, dat is eigenlijk ook precies waarom slaaptekort geen teken van kracht is. Maar echt van zelfsabotage.

---

Slaap en je darmen: de vicieuze cirkel

Dit is eigenlijk hoe het gebeurt. Ik zeg het eigenlijk niet, want ik vind het niet altijd de juiste bewoording. Wat heel vaak wordt gezegd: je darmen zijn je tweede brein.

Ik vind altijd dat je darmen daardoor worden ondergeschoven. Omdat ik vind: je darmen is echt wel het centrale punt van je lijf. En je brein doet ook andere dingen.

Wat er gebeurt

Maar ook je darmen die hebben slaap nodig. Als jij slecht slaapt, dan raakt je darmflora gewoon letterlijk ontregeld.

Dat merk je aan bijvoorbeeld een opgeblazen buik, aan krampen, diarree of juist obstipatie of een wisselwerking ervan.

Het verhaal van een klant

Ik had ook een klant en zij werd echt rond drie uur elke nacht wakker. Met buikpijn, opgeblazen gevoel.

Zij dacht dus eigenlijk dat het kwam door wat ze ’s avonds had. Maar toen we dieper gingen kijken was het echt een combinatie van stress en slaaptekort. Hierdoor raakte die darmflora dus ook volledig uit balans.

Toen ze haar slaap serieus begon te nemen, dus echt vaste tijden opstaan, vaste tijden naar bed, met een rustig avondritueel, merkte ze ook dat haar buik al wat meer aan het kalmeren was.

Dat was niet het enige. Maar wel: al door haar slaap te optimaliseren, en ook haar darmen natuurlijk, werd ze niet standaard meer wakker om drie uur.

Heel erg fijn voor haar. Kwam haar energie terug. En haar business draaide ineens ook weer soepeler omdat ze zich overdag wel kon focussen.

De vicieuze cirkel

Wat ook heel erg interessant is: je darmen maken ook melatonine aan. Dat is het hormoon dat helpt om je te laten slapen.

Dus als je darmen uit balans zijn, maakt het ook minder melatonine aan. Het gevolg is dat je slechter gaat slapen.

En als je slecht slaapt raakt je darmflora dus ook weer verder verstoord. Dat is een vicieuze cirkel die zichzelf dus weer in stand houdt.

Daarom zeg ik altijd: slechte darmen is slechte slaap. Slechte slaap is slechte darmen. Het is echt een tweerichtingsverkeer.

---

Slaap en je hormonen: het complete systeem

Daarnaast heeft slaap ook een hele grote invloed op je hormonen.

Groeihormoon

Want tijdens je diepe slaap wordt een heel belangrijk hormoon afgegeven: je groeihormoon.

Dat klinkt misschien alsof je weer een baby bent, maar groeihormoon is cruciaal voor herstel, voor vetverbranding en ook voor spieropbouw. Het is eigenlijk letterlijk de bouwsteen waarmee je lijf zichzelf ’s nachts weer opbouwt.

Als je te weinig slaapt, dan maak je ook minder groeihormoon aan. Dat merk je eigenlijk meteen:

• Je herstelt traag van je workouts bijvoorbeeld
• Je lichaam houdt vet makkelijker vast
• Je voelt je ’s ochtends nog steeds alsof je nog half gesloopt bent

Ik zeg altijd: alsof je onder een trein hebt geleefd. Zo kan je je voelen.

Cortisol

Daarbij komt ook dat je cortisol, die stresshormoon, ook hoog blijft als je niet goed slaapt.

Cortisol werkt als een overijverige manager die maar blijft mailen midden in de nacht. Met als gevolg: adrenalinepieken, hartkloppingen, onrust. Je hoofd blijft draaien alsof je midden in een meeting zit terwijl je lijf juist rust nodig heeft.

Je cortisol is ook heel erg makkelijk om te meten via speeksel. Ik heb daar ook een heel mooi apart traject voor: de Cortisol Decode. Kan je ook boeken bij het Studio Gezond traject trouwens.

Ghreline en leptine

Daarnaast hebben we ook nog ghreline en leptine. Dat zijn je honger en verzadigingshormonen.

Bij een slaaptekort raken die volledig ontregeld. Ghreline, dat is de aanjager van eetlust, die gaat omhoog. Leptine, het signaal dat je vol zit, gaat omlaag.

Wat krijg je dus als resultaat? Meer snijp bij je, minder rem. Dus je grijpt sneller naar snelle suikers of koffie om maar door te komen.

Dat zie ik ook heel erg vaak gebeuren. Je kan nog zo’n gezond eetplan hebben, maar zonder slaap saboteert je lijf gewoon. Omdat je lijf gewoon schreeuwt om snelle suikers waardoor je ook weer snijp krijgt.

Het COMT-gen

Daarnaast komt er nog iets bijzonders. Het COMT-gen. Ik heb er al eerder podcastafleveringen over gemaakt.

Dit gen bepaalt ook hoe snel je stresshormonen kan afbreken. Zeker dopamine en ook adrenaline.

Als jouw COMT wat trager werkt, en dat zie ik bij heel veel klanten, ik heb daar zelf ook last van, dan betekent dit dat je stresshormonen langer in je systeem blijven circuleren.

Wat houdt dat dan in?

• Je hoofd die blijft gewoon malen
• Het kan ook zijn dat je hart sneller klopt bijvoorbeeld
• Maar je kan het ook ervaren als een soort onrustig gevoel in je lijf, ondanks dat je gewoon een hele ontspannen dag hebt gehad

Daardoor kom je dus weer moeilijker in slaap of je slaapt juist oppervlakkig. Voelt het alsof je een openvolle inbox hebt waar je maar niet doorheen komt.

Stel je voor: je combineert te weinig slaap met een COMT-gen dat stresshormonen langzaam opruimt. Dan zit je gewoon letterlijk in een hormonale file waar je gewoon niet uitkomt.

---

Slaap en je immuunsysteem

Slapen heeft ook invloed op je immuunsysteem. Dat heeft te maken dat tijdens je slaap draait je immuunsysteem op volle toeren.

Het maakt allerlei cytokines en antistoffen aan. Zie dat eigenlijk als soldaten die virussen en bacteriën aanpakken. Het is eigenlijk een security team van je bedrijf dat ’s nachts de rondes loopt.

Die checken of alle deuren wel gesloten zijn. Ruimen inbrekers op. Die werken ze gewoon weg, huppakee weg ermee. Ze repareren ook kleine schade voordat jij ’s ochtends weer binnenkomt.

Wat er gebeurt bij slaaptekort

Als je te weinig slaapt, dan komen er simpelweg minder beveiligers op dagen. Je beveiliging is onder bezet.

Dat betekent ook dat virussen en bacteriën makkelijker binnenkomen. Je sneller ziek wordt. Ook weer veel trager herstelt.

Alsof dat trouwens niet genoeg is, blijven bij slaaptekort ook laagradige ontstekingen slijmeren in je lijf. Dat zijn eigenlijk de stille brandjes die je niet direct voelt maar ondertussen wel schade aanrichten.

---

De aanpak: maak slaap non-negotiable

Als er één ding is wat je uit deze aflevering mag meenemen, is dat je slaap non-negotiable is. Net zoals in je bedrijf nooit een boardmeeting zou skippen, mag je nachtrust ook niet onderhandelbaar zijn. Punt.

Vijf concrete stappen

1. Vaste slaap en waaktijden
Klinkt heel erg saai. Ritme is belangrijker dan uitslapen. Het geeft structuur en ook voorspelbaarheid.

Ga op vaste tijd naar bed. Sta vaste tijden weer op. Natuurlijk weet ik dat er ook mensen zijn met nachtdiensten, met wisselbare diensten, met 24-uursdiensten. Daar kunnen we ook altijd naar kijken.

2. Voldoende licht
Ochtends daglicht pakken. ’s Avonds ook weer de schermen uit op tijd doen. Dat kan ook een hele grote invloed hebben op een goede slaap.

3. Let op je voeding
Geen zware maaltijden. Ook geen alcohol laat op de avond.

4. Creëer rust en avondrituelen
Schrijf je hoofd leeg in een journal of doe een meditatie, pak je spijkermat, whatever werkt voor jou.

Signalen aan je brein: de werkdag is voorbij, je mag gewoon gaan afschakelen. Dat is echt ook super fijn om dat te hebben.

5. Pak je darmgezondheid aan
Dat is ook mega belangrijk om dat te doen. Want als je darmen onrustig zijn, wordt de hele nacht verstoord. Een rustige buik is ook de basis voor diepe slaap.

Dus ja, dat is ook een van de belangrijkste pijlers om dat aan te pakken.

---

Waarom dit aanpakken je bedrijf versterkt

Wanneer je slaap op orde is:

• Helderheid en focus zonder koffiecrutches
• Stabiele energie door de dag
• Creatief denkvermogen komt terug
• Beslissingen neem je scherp in plaats van als dronken achter het stuur
• Je immuunsysteem werkt voor je in plaats van tegen je

Direct effect op:

Hoe je onderneemt: Met voldoende diepe slaap maak je betere beslissingen en hoef je niet op wilskracht te draaien.

Hoe je groeit: Je brein heeft capaciteit voor groots denken wanneer het ’s nachts goed kan herstellen.

Je gezondheid: Je darmen, hormonen en immuunsysteem werken alleen optimaal met voldoende slaap.

---

Wil je structureel van slaapproblemen af?

Studio Gezond traject:

In het Studio Gezond traject kijken we verder dan losse klachten. We brengen in kaart waar jouw lichaam vastloopt en hoe je slaap, je darmen en je stress elkaar beïnvloeden.

Vanuit inzicht werken we aan:

• Herstel van je darmgezondheid zodat je nachten rustig worden
• Balanceren van je stresssysteem voor diepe slaap
• Een lijf dat meewerkt in plaats van ’s nachts wakker houdt

Voor wie: High-performance onderneemsters die hun slaap niet langer als luxe maar als basis willen behandelen.

Boek hier je kennismakingsgesprek

---

Veelgestelde vragen over slaap en gezondheid

Waarom word ik niet uitgerust wakker ondanks acht uur slaap?
Acht uur in bed betekent niet automatisch acht uur kwaliteitsslaap. Je kan acht uur lang blijven hangen in lichte slaapfases zonder diepte. Echter heb je alle vier de slaapfases nodig (receptie, lobby, onderhoudsruimte, directiekamer) om echt te herstellen. Daarom is slaapkwaliteit belangrijker dan slaapkwantiteit.

Klopt het dat je darmen melatonine aanmaken?
Ja. Je darmen maken niet alleen serotonine maar ook melatonine aan. Wanneer je darmflora uit balans is, maakt je lijf minder melatonine. Daardoor slaap je slechter. En slechte slaap verstoort je darmflora weer verder. Dit is de vicieuze cirkel: slechte darmen is slechte slaap, slechte slaap is slechte darmen.

Is het erg dat ik mijn dromen kan onthouden?
Dromen is normaal, maar ze kunnen onthouden wijst erop dat je lijf heel intensief bezig is met verwerking van emoties en herinneringen. Het kan betekenen dat je veel stress hebt of veel te verwerken hebt. Echter is het de moeite waard om te onderzoeken waar dit vandaan komt.

Functioneer ik echt zoals dronken na 18 uur wakker?
Ja. Na 18 tot 20 uur wakker zijn functioneren je hersenen hetzelfde als na een paar glazen alcohol. Bovendien zou je niet met een wijntje teveel achter het stuur kruipen, maar dat is wel wat je brein doet na een korte nacht. Discipline maskeert dit maar lost het niet op.

Waarom word ik altijd ziek op vakantie?
Omdat je lichaam eindelijk voelt dat het mag ontspannen. Je cortisol zakt weg en je immuunsysteem krijgt ruimte om zijn werk te doen. Dit wijst erop dat je te lang op stress hebt gedraaid. Je lijf kon zijn nachtdienst niet draaien en nu moet je de prijs betalen.

Kan het COMT-gen mijn slaap beïnvloeden?
Ja. Het COMT-gen bepaalt hoe snel je stresshormonen kan afbreken. Bij een traagwerkend COMT blijven stresshormonen langer circuleren. Daarom blijft je hoofd malen, klopt je hart sneller en voel je onrust ondanks ontspanning. Dit is meetbaar via DNA Leven Passport en beïnvloedbaar.

Helpen vaste slaaptijden echt?
Ja. Ritme is belangrijker dan uitslapen. Vaste slaap- en waaktijden geven structuur en voorspelbaarheid. Je lijf leert wanneer het tijd is om af te schakelen en wanneer om op te starten. Echter geldt dit ook voor mensen met wisselende diensten, maar dan met aangepaste strategieën.

Moet ik mijn darmen aanpakken voor betere slaap?
Absoluut. Een rustige buik is de basis voor diepe slaap. Als je darmen onrustig zijn, wordt je hele nacht verstoord. In de praktijk zie ik bij 300+ klanten dat slaap vaak vanzelf verbetert wanneer we de darmgezondheid aanpakken. Het is een van de belangrijkste pijlers.

---

Meer lezen?

• Je darmen als energiemotor: de oorzaak van vermoeidheid
• De verborgen invloed van je lever op je darmen

Over de expert

Claudia Hendriks-Renooij
Functie: Orthomoleculair Therapeut & Darmspecialist
Bedrijf: Studio Gezond, Anna Paulowna
Specialisatie: Darmgezondheid voor high-performance onderneemsters
Ervaring: 5+ jaar praktijkervaring, 300+ succesvolle klanttrajecten
Aanpak: Diepgaand labonderzoek (PCR-methode, darmfloratest, voedselintolerantietest) + strategische voeding + leefstijloptimalisatie
Uniek: 9 van 10 klanten: parasieten gevonden die reguliere zorg miste

Bronvermelding: Deze transcriptie is afkomstig van podcast aflevering #67 van Studio Gezond dé Podcast, gepubliceerd op 12 september 2025