Waarom cortisol je darmklachten veroorzaakt

Waarom cortisol darmklachten veroorzaakt (en voeding vaak niet het probleem is)

In deze aflevering ga ik het hebben over een onderwerp dat vaak wordt onderschat. Er wordt momenteel onwijs veel over geschreven. Het bepaalt namelijk alles: hoe jij je voelt, hoe je presteert en vooral ook hoe je darmen zich gedragen.

Ik ga het hebben over de link tussen cortisol darmklachten.

Cortisol is het stresshormoon. En geloof me, als je denkt dat je darmklachten alleen maar met voeding te maken hebben, dan ga ik je flink wakker schudden.

Want je darmen zijn geen losstaand systeem. Ze reageren op alles. Op hoe jij leeft, hoe jij denkt en vooral hoe jouw lichaam stress ervaart. Daarom zien we zo vaak dat cortisol darmklachten direct veroorzaakt.

Herken je dit?

• Gluten, lactose en FODMAP geprobeerd maar klachten blijven
• Een opgeblazen buik ondanks strenge diëten
• Obstipatie of diarree die niet weggaat
• Voedselovergevoeligheden die steeds erger worden
• Uitgeput tijdens je vakantie in plaats van ontspannen
• Energie die de hele dag schommelt

---

Cortisol is geen vijand (maar de disbalans wel)

Ik wil één ding meteen uit de wereld helpen. Cortisol is geen vijand. Ook niet slecht. Sterker nog, zonder cortisol zou je niet eens luisteren naar deze aflevering.

Cortisol is het hormoon dat je wakker maakt in de ochtend. Bovendien zorgt het ervoor dat je alert blijft tijdens een meeting. Daarnaast helpt het jou snel te schakelen als er iets onverwachts gebeurt.

Dus kortom, cortisol hebben we gewoon nodig.

Wat is cortisol precies?

Cortisol is een lichaamseigen hormoon dat vrijkomt wanneer een langdurende inspanning van je lichaam gevraagd wordt.

In tegenstelling tot adrenaline, dat zorgt voor een hele korte snelle piek, is cortisol er namelijk voor de lange adem. Het maakt vervolgens dat jij die inspanning kunt volhouden. Dat je dus uren gefocust kunt werken of dagen achter elkaar kunt knallen in je business.

Het verschil tussen adrenaline en cortisol

Cortisol en adrenaline worden allebei aangemaakt in je bijnieren. Zie het zo:

• Adrenaline is de sprint
• Cortisol is de marathon

Ze werken samen, maar hebben wel hun eigen rol. En die samenwerking is briljant, zolang er balans is natuurlijk.

---

Het probleem: hoe cortisol darmklachten direct veroorzaakt

Want het probleem zit niet in de cortisol zelf. Het probleem zit namelijk in de disbalans. En het feit dat echt heel veel vrouwen, maar ook mannen, constant aan staan.

Hoe een gezonde cortisolcurve eruit ziet

Cortisol hoort in pieken en dalen te bewegen. Een ochtendpiek om op gang te komen en daarna een rustige afbouw.

Maar wat ik heel veel zie bij mijn klanten is dat de cortisolcurve volledig uit balans is. Of hij blijft maar hoog. Of hij zakt juist veel te snel weg.

Dat merk je. Niet alleen in je energie, maar vooral ook in je darmen.

Waarom ik altijd naar stress kijk

Dat is ook een van de redenen waarom ik altijd vraag als je bij mij het Studio Gezond traject komt doen: hoe staat het met je stress? Heb je veel stress? Waar komt het vandaan? Hoe ga je ermee om? Wat doe je om te ontspannen?

Want cortisol darmklachten zijn vaak het directe gevolg van chronische stress die niet wordt aangepakt.

---

Wat stress met je spijsvertering doet

Wat verder ook heel veel mensen niet weten is dat je spijsvertering geen prioriteit heeft wanneer je lichaam stress ervaart. Dat is gewoon een feit. En dit is precies hoe cortisol darmklachten ontstaan.

De beer in het bos

Denk er maar eens over na. Als jouw lichaam in de oertijd een beer zag, dan moest al je bloed naar je spieren. Je hartslag moest omhoog. Daarnaast moest zuurstof naar je hersenen.

Je maag en je darmen? Die mochten gewoon even wachten.

Fast forward naar nu

Je zit achter je laptop. Drie deadlines op één dag heb je. Een telefoon die non-stop pingt. Geen beer, maar je lichaam reageert echter wel hetzelfde.

Je cortisol gaat omhoog. En wat gebeurt er? Je spijsvertering gaat omlaag. Oftewel, die staat even uitgeschakeld op dat moment. Hierdoor ontstaan cortisol darmklachten direct.

Het domino-effect in je darmen

Je maagzuurproductie daalt
Het resultaat daarvan is dat je voeding minder goed wordt afgebroken.

De darmen raken trager of juist overactief
Dat zien we dan weer in obstipatie of in diarree. Dit zijn typische cortisol darmklachten.

Je darmen worden doorlaatbaarder
Het resultaat daarvan is weer een opgeblazen buik, voedselovergevoeligheden en in sommige gevallen zelfs een lekkende darm. Ook dit zijn directe cortisol darmklachten.

---

Waarom al die diëten niet werken bij cortisol darmklachten

Wat ik dan ook heel erg vaak te horen krijg of wat heel veel klanten van mij zeggen: nou weet je wat, dan laat ik de gluten maar staan. Misschien gewoon de lactose eruit. Ik heb zelfs het FODMAP dieet geprobeerd.

Ja, allerlei trucs worden er uit de kast gehaald. Maar wat als ik vertel dat het probleem dus niet in je voeding zit, maar in je cortisol? Dat cortisol darmklachten veroorzaakt die geen enkel dieet oplost?

Voeding speelt wel een rol

Dan moet ik zeggen dat voeding echt een hele belangrijke rol speelt. Het speelt ook daadwerkelijk een rol. De meeste van mijn klanten die bij me komen hebben namelijk voedselintoleranties.

Maar dat komt dan vaak door een leaky gut. Dat de darm doorlaatbaar is geworden. Waardoor je dus op bepaalde voedingsmiddelen kan gaan reageren.

Echter heeft cortisol er ook zeker invloed op. Cortisol darmklachten zijn vaak de onderliggende oorzaak.

Het patroon dat ik zie

Vrouwen en klanten van mij hebben heel veel geprobeerd. Strenge diëten, supplementen, probiotica, boeken gelezen.

Ja, weet je, toch bleven die klachten gewoon terugkomen. Tot we keken naar hun stresssysteem. Van bepaalde klanten heb ik ook dat cortisolprofiel in kaart gebracht.

En toen pas vielen de puzzelstukjes op hun plek. De cortisol darmklachten werden eindelijk begrepen.

---

De grootste misverstanden over cortisol darmklachten

Vaak zijn er dan ook wel de nodige misverstanden over cortisol en hoe het je darmen beïnvloedt. Dat is ook wat ik lees. Misschien heb je dat ook wel gelezen van die standaard adviezen.

Misverstand 1: doe maar yoga

Ja, doe maar yoga. Dat is leuk en dat is heel erg goed en dat is ook iets wat ik iedereen kan aanbevelen.

Maar als jouw cortisolcurve volledig plat ligt, gaat een beetje stretchen je niet redden. Eerlijk is eerlijk. Je cortisol darmklachten los je er niet mee op.

Misverstand 2: ga beter ademhalen

Ja, ademhaling is waardevol en ook heel erg belangrijk. Als je niet goed ademhaalt, dan is het ook zeker van belang om dat goed onder controle te krijgen.

Maar weet je, het verandert niet je diepgewortelde disbalans. Stress los je er namelijk niet mee op. Het helpt wel natuurlijk. Elk klein beetje helpt.

Misverstand 3: neem even vakantie

Ja, weet je, je cortisolpatroon los je niet op met een weekje aan het zwembad. Sterker nog, vaak val je tijdens je vakantie letterlijk om. Omdat je lichaam eindelijk voelt dat het mag ontspannen.

Misschien hoor je dat ook wel vaak om je heen. Of ben jij dit ook wel, dat je vakantie hebt en dat je dan uitgerekend op je vakantie ziek wordt. Dan heb jij de griep of een keelontsteking of whatever.

Je lichaam komt dan tot rust en denkt: zo, nu mag ik eventjes mijn werk verder gaan doen. Maar je cortisol darmklachten blijven dus bestaan.

Misverstand 4: stress is voor iedereen hetzelfde

Daarnaast vind ik ook een grote misverstand dat stress voor iedereen hetzelfde is. Dat is zeker niet waar.

Er is namelijk een enorm verschil tussen een lichaam dat constant teveel cortisol aanmaakt en een lichaam dat juist helemaal uitgeput is en nog nauwelijks cortisol kan produceren.

De klachten lijken hetzelfde maar de aanpak is totaal verschillend. Dus het is ook heel erg belangrijk om te weten: waar komen jouw cortisol darmklachten nou echt precies vandaan?

---

Hoe je cortisol meet (en waarom dat cruciaal is bij darmklachten)

Dat is ook de reden dat je cortisol kan meten. Daarvoor is er ook een test voor nodig. Cortisol meet je met speeksel.

Binnenkort ga ik ook zelf deze test doen om mijn cortisol te meten. Ik ben veertig geworden en ik merk dat mijn hormonen wat meer uit balans zijn.

Voordat ik mijn hele hormoonprofiel laat maken ben ik heel erg nieuwsgierig naar mijn cortisol. Dat is een goedkopere test. Gezien mijn leeftijd denk ik dat het eerder daaraan ligt dan dat mijn hele hormoonhuishouding op zijn gat ligt.

Hoe de test werkt

Zo’n speekseltest doe je zeven keer op een dag. Verspreid over de ochtend, middag en avond.

Waarom zeven keer? Omdat cortisol dynamisch is. Het schommelt namelijk de hele dag door. En met die zeven metingen krijg je dus een compleet beeld van hoe jouw cortisolcurve loopt.

Wat je te weten komt:

• Of er een ochtendpiek is
• En of je cortisol te lang hoog blijft
• Of het juist te snel inzakt

En dat geeft dus waardevolle informatie. Niet alleen voor je energie en je slaap, maar vooral ook voor je darmen.

Verschillende curves, verschillende aanpak

Stel je voor dat jouw curve helemaal vlak is. Dan is er een totaal ander probleem dan wanneer jouw curve juist sky high blijft. Geloof me, de aanpak is dan ook totaal verschillend.

En dat verklaart waarom sommige mensen hun cortisol darmklachten wel oplossen met rust en anderen juist meer structuur nodig hebben.

---

Wat je altijd kan doen om cortisol darmklachten te verminderen

Er zijn natuurlijk ook gewoon een aantal dingen wat je altijd kan doen om je cortisol in balans te brengen en ook te houden. Hierdoor verminder je vervolgens je cortisol darmklachten.

1. Ritme

Dat is ook een tip die ik iedereen geef in mijn Studio Gezond traject. Sta elke dag rond dezelfde tijd op. Ga daarnaast op vaste tijden naar bed.

Dit is een hele sterke signaal geven voor je cortisolcurve.

Ook heb ik klanten in mijn praktijk waarvan het niet helemaal gaat omdat ze bijvoorbeeld in de zorg werken of een ander beroep uitvoeren waar ze 24/7 actief moeten zijn. Dus ook echt die wisseldiensten draaien, nachtdiensten.

Daarvoor heb ik andere tips en tricks om je cortisolcurve toch meer in balans te brengen. Maar dat is echt allemaal op maat.

2. Slaap

Klinkt saai maar slaap is je nummer één regulator van je stresssysteem. En dus ook van je cortisol darmklachten.

3. Voeding

Eet regelmatig voedsel. Vermijd daarnaast continu snacks, dat je continu de hele dag dooreet. Kies bovendien voor voeding in plaats van vullen.

4. Zonlicht

Begin je dag met daglicht. Dit reset namelijk je cortisol en je bioritme. Dat is ook heel fijn om dat te gaan doen.

Dus als je ’s ochtends wakker wordt: sta op, ga even lekker naar buiten, pak een kopje thee, eten. Begin je dag met het daglicht.

5. Bewegen, niet overdrijven

Dus je hoeft niet meteen de hele marathon om te gaan lopen. Ritme in beweging werkt echter beter dan sporadische pieken.

Ik heb ook wel eens klanten gehad die bijvoorbeeld vier, vijf keer in de week heel erg hard konden gaan sporten. En dan een paar weken gewoon helemaal niks. Dat is ook niet de bedoeling.

Dus rust, regelmaat en ritme. Dat is eigenlijk één van mijn standaards wat heel erg belangrijk is. Ook voor je cortisol om dat in balans te brengen. En daarmee dus ook je cortisol darmklachten.

---

Waarom dit aanpakken je bedrijf versterkt

Wanneer je cortisol in balans is:

• Stabiele energie zonder crashes door de dag
• Een spijsvertering die werkt in plaats van stilligt
• Minder voedselintoleranties omdat je darmen niet meer doorlaatbaar zijn
• Helderheid zonder de constante stress-respons
• Herstel tijdens slaap in plaats van wakker liggen

En natuurlijk: geen cortisol darmklachten meer die je dag saboteren.

Direct effect op:

Hoe je onderneemt: Met een gebalanceerde cortisolcurve maak je namelijk betere beslissingen en hoef je niet op adrenaline te draaien.

Hoe je groeit: Je lichaam heeft bovendien capaciteit voor groei wanneer het niet constant in overlevingsmodus zit.

Je gezondheid: Darmklachten lossen vaak vanzelf op wanneer je stresssysteem weer in balans is. Cortisol darmklachten verdwijnen dus wanneer je de bron aanpakt.

---

Wil je structureel van cortisol darmklachten af?

Studio Gezond traject:

In het Studio Gezond traject kijken we verder dan losse klachten. We brengen in kaart waar jouw lichaam vastloopt en hoe je stress, je darmen en je energie elkaar beïnvloeden.

Vanuit inzicht werken we aan:

• Herstel van je spijsvertering door je stresssysteem te balanceren
• Een voedingspatroon dat ondersteunt in plaats van belast
• Inzicht in je cortisolcurve waar nodig

Voor wie: High-performance onderneemsters die begrijpen dat cortisol darmklachten niet alleen met voeding te maken hebben maar met hoe je lichaam stress ervaart.

Boek hier je kennismakingsgesprek →

Cortisol Decode (exclusief aanbod):

Ook heb ik de Cortisol Decode gemaakt. Het is geen standaard product dat altijd beschikbaar is. Het is iets wat ik ga testen om te kijken of dat iets is wat ik erbij kan doen naast het Studio Gezond traject.

De Cortisol Decode is exclusief. Echt exclusief bied ik het aan. Er zijn ook maar een aantal plekken beschikbaar. Niet zo heel erg veel. Maar ik wil allereerst gaan uittesten, ook omdat ik persoonlijk de tijd neem om je profiel te analyseren en ook je een haarscherp plan te geven.

Daarom heb ik nu een wachtlijst geopend.

Voordeel van de wachtlijst:
Als je staat ingeschreven in de wachtlijst dan heb je namelijk voorrang. Als eerste recht om deze test af te nemen. Degenen die op de wachtlijst staan krijgen als eerste het aanbod.

Schrijf je hier in voor de wachtlijst

---

Veelgestelde vragen over cortisol darmklachten

Kan cortisol echt mijn darmklachten veroorzaken?
Ja. Wanneer je cortisol omhoog gaat, schakelt je spijsvertering uit. Je maagzuurproductie daalt namelijk, je darmen worden trager of juist overactief, en je darmwand wordt doorlaatbaarder. Daarom zie ik klanten die alle diëten hebben geprobeerd maar pas verbetering zien wanneer we hun stresssysteem aanpakken. Cortisol darmklachten zijn dus heel reëel.

Wat is het verschil tussen adrenaline en cortisol?
Adrenaline is de sprint: een korte snelle piek om direct te kunnen handelen. Cortisol is daarentegen de marathon: het zorgt ervoor dat je langdurige inspanning kunt volhouden. Beide worden aangemaakt in je bijnieren en werken samen, maar hebben verschillende rollen in hoe je lichaam met stress omgaat.

Hoe weet ik of mijn cortisol uit balans is?
Signalen zijn: energie die schommelt door de dag, moeilijk wakker worden maar ’s avonds druk zijn, voedselintoleranties die steeds erger worden, uitgeput zijn tijdens vakantie, obstipatie of diarree die niet weggaat. Echter kun je cortisol alleen echt meten met een speekseltest die je zeven keer per dag doet. Dan zie je of cortisol darmklachten de oorzaak zijn.

Lost yoga of ademhaling mijn cortisolprobleem op?
Yoga en ademhaling zijn waardevol en helpen zeker. Maar als jouw cortisolcurve volledig plat ligt of juist constant hoog blijft, dan zijn dit symptoombestrijders. Je hebt dan namelijk een diepere aanpak nodig die kijkt naar je hele stresssysteem, ritme, voeding en herstel. Anders blijven cortisol darmklachten terugkomen.

Waarom word ik altijd ziek tijdens mijn vakantie?
Omdat je lichaam eindelijk voelt dat het mag ontspannen. Je cortisol zakt weg en je immuunsysteem krijgt eindelijk ruimte om zijn werk te doen. Echter wijst dit erop dat je te lang op cortisol hebt gedraaid en je lichaam uitgeput is.

Is cortisol slecht voor me?
Nee. Zonder cortisol zou je niet wakker worden, niet alert zijn en ook niet kunnen schakelen. Het probleem zit echter in de disbalans. Cortisol hoort namelijk in pieken en dalen te bewegen: een ochtendpiek en daarna een rustige afbouw. Te veel of te weinig cortisol geeft klachten, waaronder cortisol darmklachten.

Kan ik cortisol laten testen?
Ja. Cortisol meet je met een speekseltest die je zeven keer per dag doet. Dit geeft bovendien een compleet beeld van je cortisolcurve door de dag. In de praktijk zet ik deze test in bij klanten met veel stress of wanneer darmklachten maar blijven terugkomen ondanks voedingsaanpassingen. Vaak blijken cortisol darmklachten de onderliggende oorzaak.

Werkt de Cortisol Decode voor iedereen?
De Cortisol Decode is exclusief en niet standaard beschikbaar. Het is daarom bedoeld voor mensen die vermoeden dat stress een grote rol speelt in hun klachten en die een haarscherp persoonlijk plan willen. Ik neem persoonlijk de tijd om je profiel te analyseren, daarom zijn er maar beperkte plekken. Vooral effectief bij hardnekkige cortisol darmklachten.

---

Meer lezen?

• De kracht van labonderzoek voor blijvend herstel van je darmen Studio Gezond
• Waarom het prikkelbare darm syndroom een prullenbakdiagnose is

Over de expert

Claudia Hendriks-Renooij
Functie: Orthomoleculair Therapeut & Darmspecialist
Bedrijf: Studio Gezond, Anna Paulowna
Specialisatie: Darmgezondheid voor high-performance onderneemsters
Ervaring: 5+ jaar praktijkervaring, 300+ succesvolle klanttrajecten
Aanpak: Diepgaand labonderzoek (PCR-methode, darmfloratest, voedselintolerantietest) + strategische voeding + leefstijloptimalisatie
Uniek: 9 van 10 klanten: parasieten gevonden die reguliere zorg miste

Bronvermelding: Deze transcriptie is afkomstig van podcast aflevering #64 van Studio Gezond dé Podcast, gepubliceerd op 22 augustus 2024.